Кофе кымбаттады. Кыргызстан кайдан жана канча кофе алат?

Түшүм начар болгондуктан, кофенин эки негизги сортту болгон арабика менен робустанын баасы бир топ жогорулады. Бул жагдай өткөн жылдан бери кымбаттап кеткен продукцияны чекене сатууга да таасирин тийгизет.

2024-жылдын декабрь айынын ортосунда дүйнөдөгү эң популярдуу кофе сорту болгон Arabica үчүн март айындагы фьючерстердин баасы сооданын бүткүл тарыхында абсолюттук рекорд коюп бир фунт (болжол менен 0,45 кг) 3,34 доллары болгон. Бир жылдын ичинде арабика кофеси 80% кымбаттаса, дагы бир популярдуу сорт, робуста сентябрда өзүнүн рекордун жаңылаган.

Белгилей кетсек, 2024-жылдын август жана сентябрь айларында Бразилия акыркы 70 жылдагы эң катуу кургакчылыкты баштан кечирди, андан кийин октябрда нөшөрлөгөн жамгырга кабылды.

Бразилияда кургакчылык жана жамгырдан улам түшүмдүн түшпөй калышы тынчсыздануунун негизги себеби, деп түшүндүрдү Saxo Bank экономисти Оле Хансен Би-Би-Сиге.

Бирок жергиликтүү стандарттар боюнча экстремалдуу аба ырайын баштан кечирген Бразилияда арабика кофе өндүрүүчүлөрү гана эмес. Robusta кофесинин эң ири жеткирүүчүсү болгон Вьетнам да быйыл кургакчылыкты жана катуу жамгырды башынан өткөрдү. Ошол эле учурда бүт дүйнөдө кофеге болгон суроо-талап өсүүдө.

Декабрдагы толкундоолордон кийин кофе базарындагы абал дээрлик бир ай бою туруктуу болгон. Январдын аягында баалар кайра көтөрүлө баштады. Буга АКШ президенти Дональд Трамптын чечимдери себеп болгон. Өткөн аптада Arabica кофесинин алмашуу баасы тарыхый эң жогорку чекке жетти. ICE биржасында соода маалыматтарына ылайык, бул сорттогу кофе буурчактарынын март айындагы фьючерстеринин баасы 2,3%га жогорулап, бир фунт үчүн 3,56 долларга (килограммына 7,85 доллар) жеткен.

Жогоруда болуп жаткан кырдаал Кыргызстанга да таасирин тийгизбей койбойт.

Кофе импортунун көрсөткүчтөрүн талдоого ылайык, Кыргызстанга 2020-жылы 98,7 тонна продукция импорттолсо, 2023-жылы бул көрсөткүч дээрлик беш эсеге көбөйүп, 472,3 тоннага жеткен. Ал эми 2024-жылдын 11 айында 338 тонна импорттолгон.

Ошол эле учурда эң кымбат кофе 2022-жылы алынган, анда импортто 1 кг продукт орто эсеп менен 9,4 долларды түзгөн. Ал эми өткөн жылы 2023-жылга салыштырмалуу кофенин баасы 11%га кымбат келген.

Продукциянын чекене баасы жыл ичинде 7,5 процентке, же 20 сомдон ашык жогорулады. Натыйжада жыл аягына чейин 100 грамм табигый эритүүчү кофенин баасы 300 сомдон ашты. Эң чоң секирик октябрь айында болуп, бир айда баа дээрлик 10 сомго кымбаттаган.

Бирок дүйнөлүк рынокто болуп жаткан окуялар Кыргызстанга кандай таасир этет? Муну түшүнүү үчүн кофе импорту боюнча маалыматтарды карап чыгуу зарыл. Ага ылайык биз Россиядан товардын негизги бөлүгүн алып келебиз, тагыраагы 61,5 пайызын. Дүйнөлүк рынокко кофенин негизги берүүчүлөрүнүн бири болгон Бразилия 12% жакын үлүшү менен экинчи орунда гана турат.

Эгерде Орусияда кофенин баасы жогоруласа, бул Россияда иштетилген жана таңгакталган кофени сатып алган өлкөлөрдө анын баасына таасирин тийгизиши мүмкүн.

Жеткирүүчүлөр ассоциациясынын жетекчиси Гүлнара Ускенбаева кофенин баасы азыр да акырындап өсүп жатканын баса белгиледи. Бирок, бул кандайдыр бир кескин өсүш эмес. Тескерисинче, инфляциянын өсүшү жөнүндө сөз болуп жатат. Бул жыл сайын болот.

Булак: kaktus.media.