Кыйын: «Ким угат аялды? Шайлоодогу күрөш жана тоскоолдуктар» (Түз эфир)

«Ким угат аялды? Шайлоодогу күрөш жана көзгө көрүнбөгөн тоскоолдуктар» деп аталган ток-шоу 19-округ боюнча талапкер Нүргүл Усеинова; ЖКга болгон шайлоога эки жолу талапкер катары катышкан, Көп балалуу үй-бүлөлөргө жардам берүүчү «Амина» коомдук фондунун директору Айдаралиева Таалайкүл жана «Кыргызстан Аялдар Альянсы» коомдук фондунун директору Оморова Дамира менен өтөт.

Бул чыгарылышта 30-ноябрда өткөн Жогорку Кеңештин мөөнөтүнөн мурдагы шайлоосу жана анда аялдардын катышуусу жөнүндө системалуу, сынчыл талдоо жүргүзүлөт.

Биз программадан төмөнкү негизги темаларды көтөрөбүз: Шайлоо шарттары жана контекст: убакыттын аздыгы, жаңы мажоритардык система жана гендердик квота — бул өзгөрүүлөр шайлоого кандай таасир этти, аялдарга реалдуу мүмкүнчүлүк түздүбү? (Шайлоо 30-ноябрда өттү; көрсөткөн өзгөртүүлөрдүн ичинде ар бир округдан кеминде бир аялды киргизүү боюнча гендердик норма бар).

Сан жана факт: канча аял катышты, канча аял алдын ала тизмеге кирди жана алдын ала протоколдор боюнча кимдер утту. Биз ошондой эле добуштарды расмий бекитүүнүн натыйжаларын жана айрым округтардагы протоколдордун жокко чыгышын эске алабыз.

Квота чындыгында жардам бердиби же «формалдуу» чечим бойдон калдыбы: мыйзамдык катаал ченемдер айрым прагматикалык тоскоолдуктарды жоёт (мисалы, аялдардын талапкерлигин каржылоо, медиа, патриархалдык стереотиптер), бирок мыйзамдын механизми — ар бир округдан кеминде бир аял болушу — теоретикалык түрдө аялдардын саны өскөнгө шарт түзөт. Ошол эле маалда кандай практикалык тоскоолдуктарга — добуш сатып алуу, оппозицияга басым жана эркин маалымат чөйрөсүнүн тартыштыгына — көңүл бурганын талкуулайбыз.

Ким өттү — элдин үнүн чындап жеткире ала турган адамдарбы? Биз саясий тажрыйба, коомдук репутация, жергиликтүү деңгээлдеги байланышы жана белгилүү коомдук ишмердилиги бар аялдар менен тажрыйбалуу эксперттерди чогултуп, алардын программалык приоритеттерин жана өкүлчүлүк потенциалын талдайбыз. Ошондой эле «квотага карата символдук орундарды» аныктоонун критерияларын талкуулайбыз (кимдер реалдуу таасир көрсөтө алат, кимдер — номиналдуу мандат алды).

Практикалык тоскоолдуктар жана мисалдар: медиадагы аял-талапкерлерге карата басмырлоо/чагымы, үгүттө финансылык тоскоолдуктар, үй-бүлөлүк, социалдык тоскоолдуктар — алардын сүрөтүндөгү конкреттүү учурларды алып, эксперттер менен талдайбыз.